Czym jest doradztwo zawodowe?

Doradztwo zawodowe to proces wspierający osoby w różnym wieku w podejmowaniu świadomych decyzji dotyczących ich edukacji i kariery zawodowej. Pomaga ono lepiej zrozumieć własne predyspozycje, zainteresowania oraz możliwości na rynku pracy. Dotyczy to zarówno dla uczniów, którzy stoją przed wyborem zawodu, jak i dla dorosłych, którzy chcą zmienić ścieżkę kariery lub dostosować się do nowych warunków zawodowych.

Jaki jest zakres doradztwa zawodowego?

Zgodnie z ustawą Prawo oświatowe z 14 grudnia 2016 roku, w Polsce doradztwo zawodowe jest obowiązkowe w szkołach publicznych i niepublicznych (z wyjątkiem szkół artystycznych) oraz w placówkach wychowania przedszkolnego, takich jak oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych czy inne formy wychowania przedszkolnego. Jego celem jest pomoc w świadomym wyborze kierunku kształcenia i przyszłej drogi zawodowej.

Sposób realizacji doradztwa zawodowego w polskich placówkach oświatowych określa Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz. U. 2019, poz. 325) oraz Rozporządzenie Ministra Edukacji  z dnia 20 stycznia 2026 r. zmieniające Rozporządzenie w sprawie doradztwa zawodowego (Dz. U. 2026, poz. 73).  Określono tam, na czym polega doradztwo zawodowe oraz jakie są jego cele na poszczególnych etapach edukacji. Wskazano tam również również: treści programowe z zakresu doradztwa zawodowego, sposób realizacji doradztwa zawodowego, zadania doradcy zawodowego.

Kim jest doradca zawodowy?

Doradca zawodowy pełni rolę profesjonalnego przewodnika w złożonym procesie podejmowania decyzji zawodowych. Jego głównym zadaniem jest wsparcie klienta w identyfikacji indywidualnych predyspozycji zawodowych, wartości oraz aspiracji, które wpływają na satysfakcję z przyszłej pracy. W swojej pracy wykorzystuje zróżnicowane narzędzia diagnostyczne, testy psychometryczne oraz techniki konsultacyjne.

Zadania doradcy zawodowego obejmują również analizę trendów na rynku pracy, monitorowanie zmian w poszczególnych branżach oraz dostarczanie aktualnych informacji o możliwościach zatrudnienia. Specjalista ten pomaga klientom w opracowaniu realistycznych planów kariery, uwzględniających zarówno osobiste aspiracje, jak i realia ekonomiczne.

Co jest celem działalności doradcy zawodowego?

Celem doradcy zawodowego jest przygotowanie klienta do wejścia na rynek pracy – bez względu na to, czy jest to osoba młoda, dopiero rozpoczynająca karierę, czy osoba dojrzała, która planuje się przebranżowić. Zadaniem doradcy jest nauczyć klienta skutecznego sposobu odnalezienia się na rynku pracy oraz zapoznanie go z trendami panującymi w określonej branży.

Publikacje, prezentacje i przydatne linki w zakresie doradztwa zawodowego:

Akty prawne:

• USTAWA z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

• Rozporządzenie MEN z dnia 12 lutego 2019 w sprawie doradztwa zawodowego

• Rozporządzenie MEN z dnia 20 stycznia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie doradztwa zawodowego

Wybór ścieżki kariery/testy zainteresowań i predyspozycji zawodowych/poradnictwo zawodowe:

• Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – instytucja kształtująca zasady funkcjonowania rynku pracy w Polsce

• Wojewódzki Urząd Pracy w Białymstoku -  instytucja zajmująca się badaniem i analizowaniem rynku pracy, udzielaniem informacji osobom bezrobotnym oraz zajmująca się pośrednictwem zawodowym dla osób poszukujących pracy. 

• Mapa Karier: Doradztwo zawodowe. Jak wybrać szkołę i zawód - to interaktywne i bezpłatne narzędzie doradztwa zawodowego – baza informacji o ścieżkach kariery i rynku pracy.

• Zawodometr - darmowy test internetowy, który bada zainteresowania oraz predyspozycje zawodowe i pomaga dobrać odpowiedni kierunek edukacji oraz przyszły zawód.

• Centrum Doradztwa Zawodowego dla Młodzieży w Poznaniu

• Test predyspozycji zawodowych

• Narzędzia pomocne w podejmowaniu decyzji edukacyjno-zawodowych

 Informacje o zawodach i planowanie nauki/kariery:

• Zintegrowana Platforma Edukacyjna - znajdują się tu e‑materiały dla różnych grup odbiorców, które pomagają uczniom lepiej poznać siebie, rozwijać umiejętności planowania i podejmować decyzje edukacyjno‑zawodowe.

• Doradztwo edukacyjno-zawodowe - postaw na przyszłość - strona internetowa Ośrodka Rozwoju Edukacji

• Portal INFOZAWODOWE - informacje o zawodach, kształceniu zawodowym oraz doradztwie zawodowym dla uczniów i ich rodziców na wszystkich etapach edukacyjnych oraz dla osób dorosłych zainteresowanych przekwalifikowaniem się lub podniesieniem kwalifikacji.

• INFOdoradca+ Informacje o zawodach - materiały zawierają: opis zawodu, opis kompetencji zawodowych, odniesienie do sytuacji zawodu na rynku pracy i możliwości doskonalenia zawodowego, a także możliwości zatrudnienia osób niepełnosprawnych w zawodzie

• Barometr zawodów – informacje o prognozach zatrudnienia dla pracowników w Polsce

• Barometr zawodów – informacje o prognozach zatrudnienia dla pracowników w woj. podlaskim

• Zintegrowany System Kwalifikacji - narzędzie, które opisuje, porządkuje i gromadzi w jednym miejscu różne umiejętności i uprawnienia zawodowe; pomaga wystartować na rynku pracy, zmienić branżę oraz wdrożyć w życie plany

• Zintegrowany Rejestr Kwalifikacji – (ZRK) to publiczna baza danych zawierająca informacje o wszystkich kwalifikacjach nadawanych w Polsce

• Otouczelnie – kierunki studiów na polskich uczelniach

• Livecareer - jakie studia wybrać w 2026: najlepsze i przyszłościowe kierunki

• Akademickie biura karier - serwis został utworzony z myślą o ułatwieniu kontaktów między pracodawcami a kandydatami, czyli studentami i absolwentami zarejestrowanymi w Akademickich Biurach Karier

• ELA – ogólnopolski system monitorowania Ekonomicznych Losów Absolwentów szkół wyższych

• Ochotnicze Hufce Pracy - instytucja, która pomaga młodzieży w wieku od 14 do 30 lat w nauce, zdobyciu zawodu i znalezieniu pracy

• Centrum Kształcenia Ustawicznego im. Henryka Sienkiewicza w Białymstoku - jedyna w Białymstoku placówka kompleksowo kształcąca dorosłych od 18 lat - szkoły dla dorosłych, kwalifikacyjne kursy zawodowe oraz programy doradcze i społeczne dla mieszkańców

Dokumentowanie kariery:

• Moja rzeka dyplomów, czyli w jaki sposób zachęcić uczniów/słuchaczy do identyfikacji swoich uzdolnień, umiejętności, kompetencji - prezentacja multimedialna

• Profil Europass, Portfolio Europass - informacje o umiejętnościach, kwalifikacjach i  zainteresowaniach użytkownika, zebrane w jednym miejscu.

• Moje portfolio – narzędzie do gromadzenia, porządkowania i udostępniania dowodów posiadanych efektów uczenia się.

• Uczniowskie e-portfolio – instrukcja tworzenia cyfrowego portfolio

• Twoja historia w sieci, czyli słów  kilka o e-portfolio ucznia i nauczyciela – artykuł o tym, dlaczego warto tworzyć własne cyfrowe portfolio i jak to zrobić

• LiveCareer - popularny internetowy kreator CV i listów motywacyjnych, który pomaga użytkownikom w szybkim tworzeniu dokumentów aplikacyjnych